Odszkodowanie za represje komunistyczne – 1 300 000zł dla dzieci represjonowanego żołnierza.

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 lutego 2025 r. - XII Ko 49/24

Sąd Okręgowy w Warszawie w opisywanej sprawie zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. C., J. C., P. C. i K. Z. kwoty po 300 000 (trzysta tysięcy) złotych na rzecz każdego z nich, z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną z tytułu represjonowania ich ojca B. C. w okresie od dnia 6 sierpnia 1944 r. do dnia 3 listopada 1947 r. z powodu jego działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

B. C. urodził się (...), zmarł w dniu 30 stycznia 1996 r. Miał czworo dzieci: w dniu (...) urodził się J. C., w dniu 13 lutego 1945 r. M. C., w dniu (...) urodzili się k.c., obecnie Z. i P. C. Wdowa po B. C., Z. C. nie żyje.

B. C. w dniu 1 września 1934 r. wstąpił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we W., którą ukończył w stopniu plutonowego podchorążego rezerwy. Praktykę odbył w 9 pułku artylerii lekkiej w S. Od 1 sierpnia 1936 r. do 1 września 1938 r. uczęszczał do Zawodowej Szkoły Oficerskiej Artylerii w T., którą ukończył w stopniu podchorążego artylerii w służbie stałej. Pierwszy przydział dostał do 5 dywizjonu artylerii konnej w K.

B. C. brał udział w Kampanii Wrześniowej w ramach Krakowskiej Brygady Kawalerii jako oficer ogniowy baterii. Po rozbiciu baterii przez wojska niemieckie pod T. trafił do obozu jenieckiego w J., skąd zbiegł do W. Wstąpił do Związku (...), działał dalej w Armii Krajowej, rozpoczął działalność konspiracyjną pod pseudonimem (...). Stanął na czele komórki legalizacyjnej, której zadaniem było dostarczanie dokumentów dla ukrywających się członków Armii Krajowej. Współorganizował oddział partyzancki tzw. kampanię warszawską majora Ż. Pracował w niemieckiej firmie zajmującej się zaopatrzeniem III Rzeszy w drewno, co umożliwiało mu wyrabianie fałszywych dokumentów niemieckich dla działających w konspiracji Polaków. W 1943 r. rozkazem Komendy Głównej Okręgu Warszawskiego AK został awansowany na stopień porucznika. Wiosną 1944 r. na własną prośbę został przeniesiony do 27 Dywizji Wołyńskiej Armii Krajowej, wyjechał z W. i brał udział akcjach bojowych na Lubelszczyźnie.

Po podjęciu przez dowództwo 27 Dywizji Wołyńskiej Armii Krajowej decyzji o współpracy z Armią Czerwoną, w lipcu 1944 r. B. C. wraz z innymi żołnierzami, którzy mieli przyłączyć się do walk prowadzonych z Niemcami przez Armię Czerwoną, został aresztowany w S. pod L. przez funkcjonariuszy NKWD. Uciekł z niewoli, przyjechał na początku sierpnia 1944 r. do O., skąd zamierzał przeprawić się do W. i uczestniczyć w walkach z Niemcami w Powstaniu Warszawskim, ale w dniu 6 sierpnia 2024 r. został ponownie zatrzymany przez żołnierzy radzieckich. W dniu 7 września 1944 r. został umieszczony w jenieckim obozie przesyłowym FPPŁ nr 173 w S., gdzie przebywał do 27 września 1944 r. Następnie został przetransportowany do obozu jenieckiego w R., gdzie przebywał od 8 października 1944 r. do 6 lipca 1947 r., następnie w związku z przygotowaniami do zwolnienia i repatriacji przebywał w obozach w B. i B., a w dniu 3 listopada 1947 r. został zwolniony z obozu i w dniu 4 listopada 1944 r. powrócił do W.

Transport B. C. do obozu w R. odbywał się w bydlęcych wagonach, podczas dwóch tygodni brakowało wody i wartościowego pożywienia. W obozach były ciężkie warunki: brud, pluskwy, wszy, brak oświetlenia, praca fizyczna w nieprzystosowanych ubraniach, skromne jedzenie i brak opieki medycznej. Podczas osadzenia w obozie w R. B. C. był wykorzystany do pracy fizycznej, jako siła napędowa do sań i wozów, pracował w tartaku, elewatorach zbożowych, przy rozładunku wagonów, w fabryce likierów, przy pracach rolnych, w fabryce obrabiarek i w przedsiębiorstwach remontowo-budowlanych.

Podczas pobytu w obozie B. C. cierpiał na zatrucie pokarmowe, miał problemy skórne (owrzodzenie) - nie otrzymał pomocy medycznej, bo jej w obozie nie było.

B. C. wrócił do Polski 4 listopada 1947 r., po powrocie dowiedział się o śmierci żony, która zmarła na 2 miesiące przez jego powrotem oraz o narodzinach syna M. - opuścił żonę na początku ciąży.

W okresie 1947-1950 B. C. pracował Wytwórni (...) w G., następnie do 1955 r. w (...), po czym m.in. w Zjednoczeniu Budownictwa (...). Na emeryturę przeszedł w 1985 r.

B. C. został odznaczony Orderem Wojennym "Virtuti Militari" kl. V (L., 28 grudnia 1980 r.), Krzyżem Walecznych Ministerstwa Obrony Narodowej (L., 30 grudnia 1949 r.), Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 (L., 15 sierpnia 1985 r.), Krzyżem Armii Krajowej (L., 31 stycznia 1973 r.), Krzyżem Partyzanckim (W., 30 maja 1959 r.), Medalem za udział w Wojnie Obronnej 1939 (W., 3 lutego 1982 r.), Medalem Wojska - 4 krotnie (L., 15 sierpnia 1948 r.), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (W., 29 września 1982 r.), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (W., 20 listopada 1991 r.).

Doznana przez B. C. krzywda związana z zatrzymaniem go w dniu 6 sierpnia 1944 r. oraz związanym z tym rzeczywistym pozbawieniem wolności do dnia listopada 1947 r. jest na tyle znaczna, że uzasadnia przyznanie wnioskodawcom, jako wszystkim uprawnionym osobom, zadośćuczynienia w łącznej wysokości przekraczającej 1 200 000 złotych, a w szczególności wysokości wskazanej we wniosku.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2a ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego dzieciom osób, mieszkającym w chwili śmierci w Polsce, represjonowanym przez radzieckie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organy pozasądowe, działające na obecnym terytorium Polski w okresie od dnia 1 lipca 1944 r. do dnia 31 grudnia 1956 r. za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub z powodu takiej działalności, przysługuje odszkodowanie za poniesioną szkodę.

Z uwagi na uznanie, że B. C. nie poniósł szkody materialnej, wniosek o zasądzenie na rzecz jego dzieci odszkodowania został oddalony.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest, że B. C. - ojciec A. Z. oraz J., M. i P. C., z powodu działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego był represjonowany i pozbawiony wolności przez radzieckie organy ścigania w okresie od 6 sierpnia 1944 r. do 3 listopada 1947 r., m.in. został przymusowy wywieziony z Polski, osadzony w obozach jenieckich i w związku z tym represjonowaniem doznał krzywdy, z której zaistnieniem wnioskodawcy łączą roszczenie o przyznanie zadośćuczynienia.

Wobec powyższego spełnione zostały przesłanki uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia w częściach równych na rzecz A. Z. oraz J., M. i P. C., tj. wszystkich osób uprawnionych do uzyskania zadośćuczynienia.

Zasądzenie odszkodowania dochodzonego w oparciu o ustawę o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego warunkowane jest udowodnieniem związku zachodzącego pomiędzy wykazywaną szkodą a represjami, jakie spotkały osobę uprawnioną do złożenia wniosku, ze strony radzieckich organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub organów pozasądowych w warunkach, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy.

Ten związek musi być udowodniony, nie może opierać się jedynie na domniemaniu, ciężar przy tym dowodu (lub co najmniej inicjatywy dowodowej), spoczywa na wnioskodawcy (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2024 r. II AKa 36/24).

Rozważając zasadność wniosku o odszkodowanie należy podkreślić, że ujawnione w toku postępowania sądowego okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że B. C. jeszcze przed sierpniem 1944 r., na wiosnę, podjął decyzję o opuszczeniu W. i o pełnym zaangażowaniu w działalność konspiracyjną, a następnie bojową w związku z przynależnością do 27 Dywizji Wołyńskiej Armii Krajowej. Bezpośrednim powodem porzucenia zatrudnienia i utraty źródła dochodu była zatem jego decyzja o opuszczeniu W.

Wcześniej B. C. był zatrudniony w niemieckiej firmie zajmującej się dostawą drewna do Niemiec, przy czym celem jego zatrudnienia było prowadzenie konspiracyjnej działalności związanej z pozyskiwaniem dokumentów dla członków Armii Krajowej. Po opuszczeniu przez B. W. nie był on nigdzie zatrudniony, a z oczywistych przyczyn związanych z wybuchem Powstania (...) i opuszczeniem W. przez Niemców, jego ewentualny powrót do dotychczasowego pracodawcy z przyczyn obiektywnych, nie mających związku z represjonowaniem go byłby niemożliwy. To dobrowolna decyzja B. C., podjęta kilka tygodni przed zatrzymaniem, która wypływała z wewnętrznego przekonania o konieczności walki za ojczyznę, była bezpośrednim powodem utraty przez niego źródła zarobkowania.

Wynikające z archiwalnej dokumentacji Instytutu Pamięci Narodowej oraz Urzędu (...) okoliczności związane z powojenną zawodową aktywnością B. C., jego aktywnością determinującą uzyskanie pozwolenia na broń, wskazują - wbrew interpretacji zaprezentowanej w zeznaniach wnioskodawców - na łatwość w podjęciu zatrudnienia, polepszaniu swej pozycji zawodowej oraz brak w tym kontekście negatywnych konsekwencji jego okupacyjnej działalności i późniejszego uwięzienia w radzieckich obozach. Gdyby B. C. nie był wywieziony do Związku (...) w sierpniu 1944 r. i uwięziony tam do listopada 1947 r., to po powrocie do W. miałby takie same perspektywy jak inni warszawiacy wracający do zrujnowanego miasta od stycznia 1945 r.

Wskazane okoliczności uzasadniają niemożność przyjęcia, że na skutek represjonowania w okresie od 6 sierpnia 1944 r. (Sąd poddał ocenie dłuższy okres czasu aniżeli przywołany we wniosku, bo wynika on z pozyskanych dokumentów archiwalnych i zeznań P. C.) do 3 listopada 1947 r. B. C. doznał szkody materialnej.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezspornym jest - na co jednoznacznie wskazuje stanowisko procesowe prokuratora - że B. C. w okresie od 6 sierpnia 1944 r. do 3 listopada 1947 r. był represjonowany i w związku z tym m.in. był osadzony w radzieckich obozach pracy na terytorium ZSRR oraz że powodem jego represjonowania była walka na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Rozważając słuszność i zasadność roszczenia o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę podnieść zatem należy, iż zgłoszone przez wnioskodawców - dzieci B. C. roszczenie o zadośćuczynienie jest usprawiedliwione co do zasady, ale w ocenie Sądu z uwagi na stopień doznanej przez niego krzywdy uzasadnione jest przyznanie wnioskodawcom zadośćuczynienia w wysokości niższej niż wnioskowana w piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2024 r. (data prezentaty) kwota 4 000 000 zł.

Sąd Okręgowy w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt III KK 81/17, znajdujące odzwierciedlenie w dominującej linii orzecznictwa sądów rozstrzygających w przedmiocie zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe wynikające z pozbawienia wolności, zgodnie z którym "Zadośćuczynienie jest formą rekompensaty pieniężnej za poniesione przez poszkodowanego szkody niemajątkowe powstałe w następstwie m.in. (...) pozbawienia wolności. Przy jego szacowaniu należy brać pod uwagę nie tylko wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, wpływające na rodzaj i rozmiar cierpień doznanych przez poszkodowanego, ale również baczyć na to, by kwota zadośćuczynienia nie stała się dla poszkodowanego źródłem wzbogacenia.

Zadośćuczynienie powinno spełniać funkcję kompensacyjną, mającą na celu przede wszystkim wyrównanie, przezwyciężenie, złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych, tj. negatywnych doznań, których doznała osoba występująca z roszczeniem. Najistotniejsze jest jednak to, aby zadośćuczynienie było odpowiednie, adekwatne, sprawiedliwe, a więc musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Nie może być symboliczne. Choć ustalenie, jaka konkretnie kwota jest odpowiednia, należy do sfery swobodnego sędziowskiego uznania, to jednak nie może być to uznanie dowolne, a uwzględniać musi wszystkie okoliczności sprawy i opierać się na czytelnych kryteriach".

Kodeks postępowania karnego nie definiuje pojęcia "zadośćuczynienie". Miarodajne w tym względzie są przepisy prawa cywilnego materialnego, a zwłaszcza art. 445 § 1 k.c., z którego wynika, że zadośćuczynienie winno być "odpowiednie". " Odpowiednia suma", o której mowa w tych przepisach to wartość, która spełnia stawianą jej funkcję kompensacyjną, ale jednocześnie nie jest sposobem uzyskania nadmiernych korzyści finansowych, jest określana indywidualnie w oparciu o rodzaj, czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, ich natężenie (vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II AKa 281/23).

B. C. był pozbawiony wolności od 6 sierpnia 1944 r. do 3 listopada 1947 r., tj. przez ponad 3 lata. Od dnia zatrzymania B. C. nie wiedział jaki będzie jego los i jak długo będzie uwięziony. Został przewieziony transportem w bydlęcych wagonach do ZSRR, do R. Podróż trwała dwa tygodnie, w obozach, w których był osadzony B. C. panowały ciężkie warunki: brud, wszy, pluskwy, brak oświetlenia, skąpe porcje żywnościowe, brak podstawowej opieki medycznej. Więźniowie musieli wykonywać prace fizyczne jako siła napędowa do sań i wozów, a także jaka siła fizyczna w tartaku, elewatorach zbożowych, przy rozładunku wagonów i pracach polowych. Pracowali we własnych ubraniach, które się zużywały. Podczas pobytu w obozie B. C. cierpiał na dolegliwości żołądkowe i skórne. Nie miał informacji o losie swojej rodziny. Wskazane powyżej okoliczności w ocenie Sądu jednoznacznie uzasadniają uznanie, że B. C. na skutek represjonowania, wywołanego walką na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, doznał szkody niematerialnej.

W celu określenia wysokości zadośćuczynienia należnego wnioskodawcom Sąd wziął pod uwagę czas trwania pozbawienia wolności, tj. 3 lata 2 miesiące i 27 dni, stopień dolegliwości, związany z przebywaniem w warunkach izolacji, bez kontaktu z rodziną, bez swobody decyzji o swoim losie oraz bez informacji, jak długo będzie osadzony. Nie negując dolegliwości jakich B. C. doznał w związku z długotrwałą niewolą Sąd nie stracił z pola widzenia i rozważań tego, że B. C. był zawodowym żołnierzem, przez swoje wojskowe doświadczenie lepiej przygotowanym do znoszenia warunków w łagrze od przeciętnego człowieka. Dobrowolnie wstąpił do 27 Dywizji Wołyńskiej AK i zdecydował się na opuszczenie żony i 3-letniego synka, a jako żołnierz z długoletnim stażem mógł i powinien liczyć się z konsekwencjami tak podjętej decyzji. B. C. był zawodowym żołnierzem i jako taki był świadomy tego, że konsekwencją podjęcia walki w 27 Dywizji Wołyńskiej Armii Krajowej będzie nie wiadomo jak długotrwała rozłąka z rodziną, a nawet śmierć lub dostanie się do niewoli. Jego wojskowe wykształcenie i doświadczenie w pewien sposób przygotowało go na to, co może go spotkać w razie dostania się do niewoli, co czyni jego sytuację odmienną od losu tych patriotów - cywili, którzy podjęli w trakcie okupacji decyzję o walce o odzyskanie niepodległości i potem z tego powodu byli represjonowani. Okoliczność ta nie niweluje krzywdy doznanej przez B. C., ale nakazuje miarkowanie jej stopnia, w kontekście należnego jego dzieciom zadośćuczynienia.

W ocenie Sądu brak jest dowodów pozwalających na uznanie, że pobyt w obozach spowodował u B. C. uszczerbek na zdrowiu psychicznym lub fizycznym. Brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej, że B. C. cierpiał i leczył się na zaburzenia emocjonalne będące konsekwencją jego pobytu w obozie (w kontekście tego, że P. C., który urodził się 25 lat po powrocie B. C. z obozu, zeznał o nasilających się u ojca wraz z upływem czasu objawach nerwicy lękowej).

Wręcz przeciwnie: z dokumentów znajdujących się w aktach IPN, wyłania się obraz człowieka bez społecznych i emocjonalnych ograniczeń, koleżeńskiego, energicznego, dobrego pracownika, posiadającego pasję w postaci myślistwa i sportu motoryzacyjnego, nie mającego problemów ze znalezieniem i utrzymaniem pracy. Krótko po powrocie do Polski, jeszcze w 1947 r. (dokumentacja archiwalna) B. C. podjął zatrudnienie i aż do emerytury, na którą przeszedł w 1985 r., pracował w różnych miejscach.

Materiał dowodowy nie dostarczył też podstaw do przyjęcia, że pobyt w łagrze spowodował u B. C. uszczerbek na zdrowiu fizycznym. Z zeznań świadka M. C. można mieć wiedzę o dwóch incydentach, dotyczących przeżytych przez B. C. w obozie chorób, przy czym te dwa zdarzenia, będące konsekwencją złych warunków higienicznych i braku opieki medycznej, tj. okoliczności powszechnych w realiach powojennych także poza obozami pracy, nie miały dalszych konsekwencji dla zdrowia, nie wywołały komplikacji i nie wymagały późniejszego leczenia w warunkach wolnościowych.

Z dokumentacji archiwalnej (k.25-27) wynika, że B. C. otrzymywał oprócz emerytury także rentę inwalidy wojennego, przy czym z tej samej dokumentacji wynika, że przed otrzymaniem renty inwalidy wojennego (definicja inwalidy wojennego zawarta w ustawie o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie powala na uznanie wprost, że renta inwalidy wojennego została przyznana na skutek doznania ewentualnego uszczerbku na zdrowiu podczas pobytu w obozach jenieckich) B. C. jako działalność kombatancką wskazywał udział w wojnie obronnej we wrześniu 1939 r. oraz działalność w ZWZ-AK w okresie od czerwca 1940 r. do lipca 1944 r., a sami wnioskodawcy nie dostarczyli jakiejkolwiek dokumentacji, która pozwoliłaby na ustalenie związku przyczynowego między renta inwalidy wojennego a represjonowaniem B. C. w okresie od 6 sierpnia 1944 r. do 3 listopada 1947 r. Podobnie nie sposób uznać, żeby przyczyną zawału serca w 1970 r., czyli wówczas gdy B. C. miał 56 lat, był pobyt w obozie 23-26 lat wcześniej.

Opisywane przez P. C. choroba wieńcowa i owrzodzenie dwunastnicy mogły być spowodowane wieloma czynnikami, w tym wiekiem, trybem życia i pracy. Sąd nie kwestionuje tego, że warunki pobytu w obozach radzieckich były ciężkie, jednakże dla przyznania zadośćuczynienia w wyższej kwocie, wynikającej ze stwierdzenia związku między tymi warunkami a mającym miejsce po upływie wielu lat zdiagnozowaniem chorób cywilizacyjnych, powszechnych w drugiej połowie XX wieku konieczne jest udowodnienie, że warunki te spowodowały określony uszczerbek dla zdrowia fizycznego, a w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie nie można wykazać ani zaistnienia takich chorób, ani ich potencjalnego związku z represjonowaniem przez radzieckie organy ścigania.

Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na to, że warunki w obozie, stan fizyczny i emocjonalny B. C. uzasadnia uznanie, że rozmiar cierpień jakich doznał ojciec wnioskodawców nie odbiegł od tych, jakie były udziałem wielu innych osób, a wynikały z izolacji, warunków bytowych w obozie, złego pożywienia, konieczności wykonywania prac fizycznych i rozłąki z bliskimi. Wskazane okoliczności nakazują przyjęcie, że w sytuacji B. C. brak jest szczególnych zdarzeń, które uzasadniałyby zasądzenie zadośćuczynienia w żądanej przez wnioskodawców wysokości.

Zasądzone na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienie w łącznej wysokości 1 200 000 złotych jest w ocenie Sądu adekwatne do doznanej przez B. C. krzywdy: z tych względów Sąd zasądził po 300 000 zł na rzecz dzieci B. C.: A. Z. oraz J., M. i P. C..

Darmowe porady prawne dla osób bezpośrednio poszkodowanych i ich bliskich w sprawach o odszkodowanie za represje komunistyczne z ustawy lutowej:

Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Sławomira Morlewskiego udziela darmowych porad prawnych osobom poszkodowanym przez represje komunistyczne i ich najbliższym. W ramach darmowych porad prawnych można bezpłatnie skonsultować swoją sprawę, skorzystać z darmowej analizy dokumentacji. Darmowe porady prawne w sprawach o odszkodowania za represję komunistyczne są udzielane przez adwokata lub radcę prawnego.

W ramach darmowych porad prawnych w sprawach o odszkodowania za represje komunistyczne możesz dowiedzieć się między innymi:

•Dla kogo odszkodowanie przewidziane jest w ustawie lutowej o stwierdzeniu nieważności orzeczeń wydanych w okresie od 1944-1989 r.

•Jakie świadczenia odszkodowawcze przewiduje dla represjonowanych i ich najbliższych ustawa lutowa.

•Jakiej wysokości (i w oparciu o jakie kryteria) odszkodowania za represje komunistyczne są przyznawane od Skarbu Państwa.

•Jaki jest krąg osób najbliższych represjonowanego uprawnionych do uzyskania odszkodowania na podstawie ustawy lutowej.

•Jaki jest cel przyznania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę dla osób bezpośrednio represjonowanych a także ich bliskich – małżonka, dziecka, rodzica.

•Kiedy możesz wystąpić o te świadczenia dla osób represjonowanych na podstawie ustawy lutowej.

•Jakie wyroki wydane w czasach PRL dają podstawę do ich unieważnienia i uzyskania odszkodowania z represje komunistyczne.

•Czym jest zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego, dlaczego powoduje ono że nie uda się uzyskać odszkodowania za represje komunistyczne. Zakaz przyznawania odszkodowania za represje komunistyczne osobom współpracującym ze służbami komunistycznymi.

•Na czym polega i jakie ma procedury stwierdzenie nieważności orzeczenia komunistycznego przez sąd w trybie ustawy lutowej.

•Jakie są poszczególne etapy procedury starania się o odszkodowanie za represje komunistyczne na podstawie ustawy lutowej. Ile jest rozpraw sądowych i spraw sądowych do momentu uzyskania ostatecznego odszkodowania.

•Dlaczego warto skorzystać z pomocy radcy prawnego lub adwokata w sprawie o odszkodowanie za represje komunistyczne. Dlaczego pomoc ta jest dużo bardziej korzystna dla poszkodowanych od pomocy tak zwanych firm odszkodowawczych.

•Jak ustalić wysokość odszkodowania za represje komunistyczne, za dzień pozbawienia wolności, za miesiąc pozbawienia wolności, za krzywdy psychiczne.

•Na czym polega pomoc kancelarii radców prawnych i adwokatów w sprawie o odszkodowanie za represje komunistyczne na podstawie ustawy lutowej. Jakie poszczególne czynności za ciebie wykonamy. Jakiej wysokości prowizje za prowadzenie sprawy pobieramy.

•Jakie są koszty prowadzenia sprawy o odszkodowanie za represje komunistyczne przed sądami polskimi.