1 100 000, 00zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z represjami jakie spadły na poszkodowanego w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2024 r. II AKa 38/24

Mając na uwadze fakt, że sąd pierwszej instancji niedostatecznie uwzględnił bardzo wysoki stopień pokrzywdzenia M.F., w tym zarówno specyfikę warunków panujących na zesłaniu, nie wyłączając związanych z wykonywaną przez niego pracą, całkowite podporządkowanie władzy sowieckiej (de facto zniewolenie) zarówno jego samego, jak i członków jego rodziny (co powiększało jego cierpienia), ponadto bardzo długi okres zsyłki (także z uwzględnieniem ograniczenia przewidzianego w ustawie lutowej - art. 8 ust. 2a i 2b), niezdolność do normalnego funkcjonowania po powrocie do Polski, wynikającą ze skali negatywnych następstw zdrowotnych i szybką śmierć (w wieku 51 lat), sąd odwoławczy podwyższył kwotę zadośćuczynienia do wysokości 800.000 zł.

Apelacja wniesiona przez pełnomocnika wnioskodawców, jakkolwiek ukierunkowana na uzyskanie na ich rzecz zadośćuczynienia i odszkodowania w kwotach wręcz odrealnionych i pozostających w istotnym oderwaniu od bieżących uwarunkowań ekonomicznych polskiego społeczeństwa, okazała się w pewnym stopniu skuteczna i w rezultacie doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku zarówno w zakresie zadośćuczynienia, jak i odszkodowania. Sąd Okręgowy, wbrew temu co sugeruje autorka apelacji, przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie.

Nieprzekonujące są twierdzenia apelującej, iż wydanie trafnego i sprawiedliwego orzeczenia w niniejszej sprawie, wymagało uzyskania opinii biegłych medyków sądowych, którzy mieliby dokonać oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem zesłania przez NKWD M. F. do obozu pracy na S. W okolicznościach tej sprawy, tego rodzaju potrzeba nie zachodziła, zwłaszcza, że Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenie, iż katorżnicza wieloletnia praca ojca wnioskodawców, spowodowała utratę przez niego zarówno zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Z twierdzeń wnioskodawców wynika mianowicie, że po powrocie do Polski w czerwcu 1958 r., M. F. przeżył zaledwie 3 lata, zmarł bowiem w dniu 17 marca 1961 r. W międzyczasie jedynie na bardzo krótkie okresy podejmował lekkie prace, bowiem ze względów zdrowotnych nie był zdolny do wykonywania normalnej, stałej pracy. Przez długie okresy przebywał w szpitalu, natomiast pobyty w domu sprowadzały się do leżenia w łóżku. Miał bardzo poważne problemy ze wzrokiem, płucami, utracił wszystkie zęby, a ponadto był całkowicie wyczerpany psychicznie i emocjonalnie, funkcjonował de facto obok swojej rodziny.

W takim więc stanie rzeczy, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że M. F. utracił całkowicie zdrowie fizyczne i psychiczne. Nie ma żadnych wątpliwości co do faktu, że było to następstwem ponad 7-letniego pobytu w obozie pracy na S. (niezależnie od tego, że zadośćuczynienie z tytułu represji oraz odszkodowanie przysługują jedynie za okres do dnia 31 grudnia 1956 r.). Dążenie do miarkowania stopnia doznanego przez niego uszczerbku na zdrowiu nie było tu ani konieczne, ani uzasadnione. Jeśli jednak pełnomocnik wnioskodawców dostrzegał taką potrzebę, to nie było przeszkód, aby złożył stosowny wniosek dowodowy na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji.

Okres zesłania liczony od 1 kwietnia 1951r do dnia 31 grudnia 1956 r., (5 i pół roku) minimalne wynagrodzenie na kwotę 4300 zł. Uwzględniając wskazaną wyżej kwotę, jako punkt wyjścia do określenia wysokości odszkodowania oraz okres represji do dnia 31 grudnia 1956 r., sąd odwoławczy ustalił wysokość odszkodowania na kwotę 320.000 zł, co przy uwzględnieniu faktu, że w sprawie występowało czworo wnioskodawców.

Zastrzeżenia apelującej, poprzez które zmierzała ona do wykazania, iż odpowiednią kwotą zadośćuczynienia w rozumieniu przepisu art. 445 k.c. byłaby w tym przypadku suma 19.511.337,56 zł, nie są uzasadnione. W tym miejscu należy zauważyć, że zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i pełnomocnik wnioskodawców bezzasadnie trzymają się kurczowo metody schematycznego wyliczania kwoty zadośćuczynienia (jako prostego iloczynu).

Prawidłowe ustalenie kwoty zadośćuczynienia, a więc takie, które może być uznane za "odpowiednie" w rozumieniu art. 445 k.c. winno uwzględniać następujące okoliczności: nie może być zbyt niskie, wręcz symboliczne, musi stanowić odczuwalną realnie korzyść ekonomiczną, będąc należycie wyważoną kompensatą doznanej krzywdy, nadto - winno być należycie osadzone w realiach ekonomicznych społeczeństwa.

Innymi słowy, dla prawidłowego zrealizowania funkcji kompensacyjnej, nie może być nadmiernie niskie, ani też wygórowane, pozostając oderwane od uwarunkowań społecznych. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że zadośćuczynienie jako przybliżony ekwiwalent doświadczonej krzywdy ma wynagradzać doznane cierpienia fizyczne i psychiczne oraz ułatwiać przezwyciężenie ujemnych następstw represji i chociaż nie może definitywnie naprawić doznanej krzywdy, to ze względu na brak lepszych środków, powinno dać - zasadniczo represjonowanemu - a w tym przypadku jego dzieciom, pewnego rodzaju satysfakcję oraz umożliwić zaspokojenie pragnień wykraczających poza zaspokojenie zwykłych potrzeb życiowych (por. wyrok SN z 26 listopada 2019 r., CSK 386/18, LEX nr 2786140, wyrok SA w Warszawie z 15 lutego 2023 r., II AKa 462/21, LEX nr 35104042, wyrok SA we Wrocławiu z 10 listopada 2022 r., II AKa 316/22, LEX nr 345545).

Istotne jest uwzględnienie indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy, co może czasem oznaczać zasadność zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie wyższej od przeciętnie zasądzanych (por. wyrok SA we Wrocławiu z 24 kwietnia 2019 r., II AKa 47/19, LEX nr 2689225). Biorąc pod uwagę czas trwania wyjątkowo ciężkich represji, jakie stały się udziałem M. F., zasadne stało się znaczące podwyższenie kwoty zadośćuczynienia w stosunku do zasądzonej zaskarżonym wyrokiem.

Mając na uwadze fakt, że Sąd pierwszej instancji niedostatecznie uwzględnił bardzo wysoki stopień pokrzywdzenia M. F., w tym zarówno specyfikę warunków panujących na zesłaniu, nie wyłączając związanych z wykonywaną przez niego pracą, całkowite podporządkowanie władzy sowieckiej (de facto zniewolenie) zarówno jego samego, jak i członków jego rodziny (co powiększało jego cierpienia), ponadto bardzo długi okres zsyłki (także z uwzględnieniem ograniczenia przewidzianego w ustawie lutowej - art. 8 ust. 2a i 2b), niezdolność do normalnego funkcjonowania po powrocie do Polski, wynikającą ze skali negatywnych następstw zdrowotnych i szybką śmierć (w wieku 51 lat), sąd odwoławczy podwyższył kwotę zadośćuczynienia do wysokości 800.000 zł, co oznacza realnie zasądzenie na rzecz każdego z wnioskodawców, kwot po 200.000 zł.

Kwota zadośćuczynienia zasądzona zaskarżonym wyrokiem w niedostatecznym stopniu uwzględniała zakres pokrzywdzenia M. F., długość okresu represji oraz następstwa tego, dlatego wymagała podwyższenia, aby spełnienie funkcji kompensacyjnej, stało się realne. Ponadto, zasądzono na rzecz wnioskodawców odszkodowanie, w kwotach po 80.000 zł na rzecz każdego z nich, uwzględniając okoliczność, że przed wywiezieniem na S., M. F. pracował i utrzymywał swoją rodzinę. W tym zakresie posłużono się uregulowaniem zawartym w art. 322 k.p.c.

Darmowe porady prawne odszkodowania za represje:

Nasza Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów udziela poszkodowanym darmowych porad prawnych w sprawach o odszkodowania po wypadku drogowym (ciężkie urazy ciała, śmierć bliskich osób) oraz w sprawach o odszkodowanie za represje komunistyczne.

W ramach darmowych porad prawnych w sprawach o odszkodowanie za represje komunistyczne dowiesz się bezpłatnie:

-ile trwa sprawa o odszkodowanie za represje komunistyczne, w jakich czynnościach musisz uczestniczyć jako dziecko, małżonek represjonowanego,

-za jakie represje przysługuje odszkodowanie z ustawy lutowej, pozbawienie wolności, zesłanie na Syberię, w głąb ZSRR,

-jakie są etapy wystąpienia o odszkodowanie za represje, analiza akt IPN, Sądowych, Stwierdzenie Nieważności Orzeczeń, Sprawa o odszkodowanie,

-jak ważna jest pomoc Radcy Prawnego, Adwokata w dokładnym przygotowaniu dokumentacji i poszkodowanych do rozpraw sądowych,

-komu i za co przysługuje prawo starania się o odszkodowanie za represje stalinowskie,

-jakie są koszty sprawy o odszkodowanie za represje, zwolnienia ustawowe od kosztów,

-jakie są przesłanki uzyskania odszkodowania z ustawy lutowej,

-kto może dostać odszkodowanie za zesłanie na Syberię, w głąb ZSRR,

-jakie są kryteria ustalania wysokości odszkodowania za represje z ustawy lutowej,

-dlaczego stwierdzenie nieważności komunistycznych wyroków jest takie ważne, główna przesłanka,

-jaki sąd jest właściwy w sprawie o unieważnienie wyroku i w sprawie o odszkodowanie,

-jakie dokumenty z IPNu są ważne by uzyskać wysokie odszkodowanie,

-jakie okoliczności trzeba podnieść w sprawie o odszkodowanie,

-co wpływa na wysokość odszkodowania za represje,

-dlaczego doświadczenie w procesach o odszkodowanie jest bardzo ważne,

-jaki jest koszt naszej pomocy i pobierane wynagrodzenie prowizyjne.

UWAGA: Nie prowadzimy innych spraw niż:

-o odszkodowanie po wypadku drogowym (śmierć osoby bliskiej, ciężkie urazy ciała),

-o odszkodowanie za represje komunistyczne.

Zapraszamy do kontaktu Radca Prawny Sławomir Morlewski.