Sławomir Morlewski Radca Prawny
Członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie
Skontaktuj się z nami:
518 841 148 morlewski-kancelaria@wp.pl

W sprawach o odszkodowanie:

bezpłatna konsultacja

Baza wiedzy

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziecko.

Zakres tematyczny:

Małoletni poniżej 13 lat a odpowiedzialność za szkody:

Małoletni od 13 do 18 lat:

Pośrednia odpowiedzialność osób sprawujących nadzór:

Podstawy nadzoru:

• Przesłanki odpowiedzialności za winę w nadzorze:

• Domniemania wzruszalne:

• Odpowiedzialność rodziców.

Małoletni poniżej 13 lat a odpowiedzialność za szkody:

Dziecko które nie ukończyło 13 roku życia nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzone przez siebie szkody.


Art.  426.  [Małoletni do lat trzynastu]

Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.


Zgodnie z art. 426 Kodeksu Cywilnego, gdy odpowiedzialność sprawcy oparta jest na zasadzie winy małoletni nie odpowiada, może natomiast ponosić odpowiedzialność na zasadzie ryzyka lub słuszności.

Wiek 13 lat jest przez ustawę uznany jako granica dojrzałości psychofizycznej, zdolności do rozpoznania znaczenia postępowania i odpowiedniego kierowania nim przez małoletniego.

Żadnego znaczenia procesowego nie będzie miało, że sprawca przykładowo, był dojrzały ponad wiek. Art. 426 KC przewiduje bowiem bezwzględną przesłankę negatywną odpowiedzialności. Wiek poniżej 13 lat wyłącza w każdym przypadku tą odpowiedzialność.

Małoletni od 13 do 18 lat:

Natomiast u osób pomiędzy 13 a 18 rokiem życia, czyli mającą zdolność deliktową (możliwość przypisania winy) sąd ocenia indywidualnie zdolność deliktową i może uznać niedopuszczalność przypisania winy małoletniemu, jeżeli stan jego sprawności fizycznej i intelektualnej uniemożliwił mu ocenę znaczenia jego czynu. Małoletni taki nie jest jeszcze osobą w pełni psychicznie ukształtowaną i do osiągnięcia pełnoletności podlega władzy rodzicielskiej.

Niedojrzałość psychiczna małoletniego pomiędzy 13 a 18 rokiem życia może skutkować ustaleniem przez Sąd, że w chwili czynu był on niepoczytalny. Wówczas osoby zobowiązane do nadzoru poniosą odpowiedzialność za zaniedbania w nadzorze.


Uchwałą składu 7 sędziów SN z dnia 20 września 1975r. III CZP 8/75

Zachowanie się małoletniego poszkodowanego, któremu z powodu wieku winy przypisać nie można (art. 426), może stosownie do art. 362 lub art. 436 KC. 


Wyrok SN z dnia 22 marca 1996r III CKN 36/96.

Małoletni, który w chwili wyrządzenia szkody nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę także wówczas, gdy w chwili wyrokowania jest już pełnoletni (art. 426 k.c.)


Wyroku SN z dnia 16 maja 1973 r., I CR 203/73.

Przy ocenie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych od małoletnich w wieku powyżej 13 lat, w świetle art. 5 k.c., jako okoliczności wyrządzenia szkody nie mogą być obojętne takie, jak stopień winy sprawców oraz zachowanie się, a przede wszystkim zakres ich świadomości co do rozmiarów skutków czynu.

Jeżeli okoliczności ustalone w sprawie cywilnej wskazują na zupełną przypadkowość czynu małoletnich pozwanych, to fakt uznania przez sąd karny, że pozwani działali z rozeznaniem, oraz zastosowanie wobec nich środków wychowawczych nie przesądza sam przez się o tym, że pozwani uświadamiali sobie w pełni rozmiar skutków czynu i wysokość wyrządzonej nim szkody, jak również, że mieli świadomość własnej odpowiedzialności cywilnej za tę szkodę.

Pośrednia odpowiedzialność osób sprawujących nadzór:

Kodeks Cywilny w art. 427 przewiduje sytuację gdy określony podmiot pośrednio ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za osoby, które były pod jego nadzorem którym ze względu na ich wiek lub stan psychiczny lub stan cielesny nie można przypisać winy.

Podstawy nadzoru:

Obowiązek nadzoru nad tymi osobami może wynikać z ustawy, umowy, ustaleń faktycznych.


Art.  427.  [Wina w nadzorze]

Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru.

Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.

Przesłanki odpowiedzialności za winę w nadzorze:

Przesłankami zastosowania art. 427 KC są:

*wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym przez osobę, której nie można obciążyć obowiązkiem naprawienia szkody dlatego, że z powodu wieku nie można przypisać jej winy,

*osoba z mocy ustawy lub umowy zobowiązana do nadzoru nad małoletnim  sprawcą szkody, z własnej winy obowiązku nadzoru nie dopełniła;

*istnieje związek przyczynowy między niedopełnieniem obowiązku nadzoru a szkodą.

Domniemania wzruszalne:

Poszkodowany w dochodzeniu odszkodowania ma ułatwioną przez ustawę sytuację, korzysta bowiem z dwóch domniemań wzruszalnych (można je obalić w sądzie):

-winy w nadzorze zobowiązanego -  odpowiadający za nadzór musi wykazać, że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru.

-związku przyczynowego między zaniedbaniem nadzoru a szkodą, nadzorujący musi wykazać że szkoda nie wynika z zaniedbania.

Zobowiązany do nadzoru odpowiada za szkodę, jeżeli w sposób zawiniony nie dopełnił obowiązku nadzoru (culpa in custodiendo).


Wyrok SN z 3 stycznia 1974 r., II CR 643/74.

Obowiązek sprawowania opieki i nadzoru oraz zapewnienia bezpieczeństwa ze strony szkoły dotyczy tylko uczniów powierzonych funkcjonariuszom szkoły lub szkole jako całości. Obowiązek ten zachodzi więc w sytuacji, gdy uczniowie danej szkoły pozostają w dyspozycji nauczycieli lub administracji szkolnej, podczas lekcji, przerw międzylekcyjnych i innych zajęć zleconych przez szkołę.

Art. 427 ma zastosowanie do sytuacji gdy zarówno poszkodowany, jak i sprawca szkody są pod nadzorem tej samej osoby. Np. dzieci w szkole, na wycieczce, w zakładzie leczniczym.


Wyrok SN z 2 grudnia 1982 r., IV CR 484/82.

Na rodzicach spoczywa ciężar obowiązku ochrony osób trzecich w zakresie ustanowionym w art. 427 k.c., a także ochrona samych małoletnich dzieci przed grożącymi im niebezpieczeństwami i szkodami, których z racji wieku nie są w stanie dostrzegać i unikać.

Odpowiedzialność rodziców.

Do nadzoru obowiązani są oboje rodzice, jeżeli przysługuje im władza rodzicielska. Odpowiadają wobec poszkodowanego solidarnie. Pozbawienie władzy rodzicielskiej wobec rodzica wyłącza obowiązek nadzoru. Podobnie do rodzica odpowiada opiekun, przysposabiający, nauczyciel, wychowawca, lekarz, organizator wycieczki, zabaw.

Jeżeli nie znalazłeś w tym artykule satysfakcjonującej Cię odpowiedzi na swoje pytania, masz jeszcze wątpliwości, chcesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji lub myślisz o zleceniu nam sprawy, skontaktuj się z nami, postaramy się Ci pomóc w podjęciu decyzji.

BEZPŁATNA WERYFIKACJA SPRAWY

W sprawach o odszkodowanie bezpłatnie analizujemy czy w sprawie możemy uzyskać dla Ciebie świadczenia.

PROFESJONALNA POMOC PRAWNA

Potrzebujesz profesionalnej pomocy prawnej, nie czekaj, zgłoś się do nas otrzymasz pomoc jakiej oczekujesz.


Usługi

Szybki kontakt

Telefon: 518 841 148
Email: morlewski-kancelaria@wp.pl

Bezpłatna konsultacja